Hoewel de gerechtelijke uitspraak in kwestie louter betrekking heeft op het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, kan men ook in Vlaanderen vaststellen dat zowel op gewestelijk als lokaal niveau meer en meer maatregelen worden genomen om bestaande open ruimtes te vrijwaren van bebouwing.

Het is voor eigenaars van zulke terreinen natuurlijk zeer belangrijk om op de hoogte te zijn van eventuele juridische wijzigingen die betrekking hebben op hun eigendom. Het omgevingsrecht kenmerkt zich immers door strenge en onverbiddelijke vervaltermijnen. Zo vervalt het recht op planschade bijvoorbeeld vijf jaar de inwerkingtreding van een ruimtelijk uitvoeringsplan. Evenwel wordt de bebouwbaarheid van een terrein soms ook op subtielere wijzen aangetast, zoals door verregaande beperkingen opgelegd in een nieuwe stedenbouwkundige verordening. Van een eigenaar wordt dan ook constante waakzaamheid verwacht.

Het is erg onwaarschijnlijk dat deze tendens zal worden teruggedraaid. Maar dit betekent niet dat elke open ruimte daarom geconfronteerd zal worden met een bouwverbod. Integendeel, in de context van de huidige woningmarkt blijft er een enorme vraag naar nieuwe woningen. Het uitsluiten van bepaalde terreinen voor woningbouw, betekent dat deze vraag moet worden opgevangen door te verdichten op geschikte locaties. Dit biedt uiteraard ook nieuwe kansen voor ontwikkelingen die voorheen geweerd werden. Dat Vlaanderen de term “betonstop” heeft gewijzigd naar “bouwshift”, is dan ook niet onterecht.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zal in het licht van de beslissing van de rechtbank ook moeten kijken hoe zij een bouwshift wettelijk kan verankeren. Er kunnen in de nabije toekomst dan ook zeker beleidsinitiatieven verwacht worden die een grote impact kunnen hebben op de rechten van grondeigenaars in Brussel. Zulke initiatieven gaan meestal gepaard met inspraakmomenten en het is zeer belangrijk om als eigenaar op die momenten het dossier zowel inhoudelijk als juridisch te onderzoeken.

Wij blijven deze ontwikkelingen op de voet volgen en informeren u graag verder over relevante wijzigingen in wet- en regelgeving of nieuwe jurisprudentie. Voor vragen over hoe deze uitspraak toepassing kan vinden op uw specifieke project of vastgoed, staan wij uiteraard tot uw beschikking.

Contact

Heeft u vragen over vergunningen?

Het team omgevingsrecht van RACINE Advocaten kan u bijstaan.

The post Een bouwstop in Brussel? Of en wettelijke bouwshift zoals in Vlaanderen? first appeared on Racine.

• Gedelegeerde verordening 2025/2150 (speciale sectoren):
  • Leveringen en diensten: Van 443.00 EUR naar 432.000 EUR;
  • Werken: Van 5.538.000 EUR naar 5.404.000 EUR;
• Gedelegeerde verordening 2025/2151 (concessies):
  • Van 5.538.000 EUR vervangen naar 5.404.000 EUR;
• Gedelegeerde verordening 2025/2152 (klassieke sectoren)
  • werken 5.538.000 EUR vervangen door 5.404.000 EUR;
  • leveringen en diensten centrale overheden  van 143.000 EUR naar 140.000 EUR;
  • leveringen en diensten decentrale overheden van 221.000 EUR naar 216.000 EUR;

Deze drempelbedragen worden tweejaarlijks herzien.

Deze drempelbedragen zijn exclusief BTW. Deze drempelbedragen treden in werking op 1 januari 2026, maar dienen in de Belgische rechtsorde nog te worden omgezet middels een Koninklijk Besluit.

Meteen valt op dat de drempelbedragen dalen, terwijl de inflatie in 2024 en 2025 gestegen is.

Worden de drempelbedragen dan niet aangepast volgens de stijgende levensduurte (inflatie)?

Neen, zoals uit de overwegingen blijkt bij deze verschillende Gedelegeerde Verordeningen is dit een “technische” aanpassing ingevolge de gewijzigde drempelbedragen van de Overeenkomst inzake Overheidsopdrachten (GPA) gesloten in het kader van Wereldhandelsorganisatie (WHO) op basis van “bijzondere trekkingsrechten” (Special Drawing Rights of SDR’s).

De aanpassing van de drempelbedragen staat dus los van de inflatie.

Hoe worden deze drempelbedragen dan bepaald op basis van “bijzondere trekkingsrechten”?

De SDR wordt bepaald door een mandje van valuta’s met een eigen weging:

• Us Dollar: 43,38 %
• Euro: 29,31 %
• Chinese Renminbi: 12,28 %
• Japanse Yen: 7,59%
• Pound Sterling: 7,44 %

De waarde van 1 SDR verandert dus voortdurend in functie van de wisselkoersen tussen deze valuta. Indien de Euro in waarde stijgt t.o.v. de SDR (zoals in casu), dalen de Europese drempelbedragen.

Gevolgen

Deze daling van de Europese drempelbedragen zal ervoor zorgen dat meer opdrachten Europees zullen moeten worden gepubliceerd. De regels van transparantie, gelijke behandeling en non-discriminatie zullen op een groter aantal “opdrachten” van toepassing zijn, hetgeen de concurrentie binnen de Europese interne markt ten goede zou moeten komen.

Anderzijds zal deze drempelverlaging ervoor zorgen dat sommige opdrachten minder soepel zullen kunnen worden aanbesteed en onderworpen zullen worden aan een “strenger” regime. Deze drempelbedragen bepalen in grote mate ook het soort plaatsingsprocedure. Over het algemeen geldt: hoe hoger de raming, hoe “strenger” het regime.

Contact

Heeft u vragen over overheidsopdrachten ?

Het team overheidsopdrachten van RACINE Advocaten combineert juridische met praktische ervaring en begeleidt aanbestedende overheden en inschrijvers.

The post Nieuwe Europese drempelbedragen 2026-2027 voor overheidsopdrachten first appeared on Racine.

Deze regelgeving komt voort uit de omzetting van de oorspronkelijke Europese Richtlijn inzake de energieprestatie van gebouwen (2010/31/EU). Op 28 mei 2024 trad de nieuwe Europese Richtlijn (2024/1275/EU) in werking, waarmee de verplichtingen verder worden aangescherpt. Artikel 14 van deze richtlijn bepaalt dat bestaande parkings met meer dan 20 parkeerplaatsen voortaan minstens één laadpaal per tien parkeerplaatsen moeten hebben of infrastructuur moeten voorzien voor elektrische laadpunten bij ten minste 50% van de parkeerplaatsen. Daarnaast moet er ook fietsparkeergelegenheid worden aangelegd, goed voor minstens 15% van de gemiddelde of 10% van de totale gebruikscapaciteit. Afhankelijk van de concrete situatie en lokale stedenbouwkundige voorschriften, zal men voor deze aanpassingen ook een vergunning moeten aanvragen vooraleer de wijzigingen uit te voeren. Deze aanpassingen aan bestaande parkings moeten uiterlijk op 1 januari 2027 feitelijk uitgevoerd zijn. Ook voor nieuwbouw en ingrijpende renovaties worden de eisen verder verstrengd.

Lidstaten hebben tot 26 mei 2026 de tijd om deze richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. De kwantitatieve doelstellingen die in de richtlijn zijn opgenomen, gelden als minimumnormen voor de lidstaten.

Parkingeigenaars worden dus geconfronteerd met verregaande verplichtingen die op korte termijn moeten worden uitgevoerd. Hoewel de deadline van 1 januari 2027 nadert, is er momenteel nog geen ontwerpwetgeving publiek beschikbaar in geen van de drie gewesten. Aangezien deze verplichting in alle lidstaten in nationaal recht moet worden omgezet, wordt verwacht dat de vraag naar laadvoorzieningen voor elektrische voertuigen sterk zal toenemen in de aanloop naar 2027.

In het kader van de huidige regelgeving gelden al strenge sancties voor het niet naleven van de verplichtingen. Bij vaststelling van een inbreuk kan de overheid de eigenaar in gebreke stellen en verplichten de ontbrekende laadpalen alsnog te installeren. Daarnaast kan een boete van €1.000 per ontbrekende laadpaal worden opgelegd.

Voor meer informatie over de bestaande en toekomstige verplichtingen, de handhaving van deze regelgeving of vragen over vergunningsaanvragen voor de vereiste aanpassingen aan bestaande parkings, kunt u altijd contact opnemen met ons team Publiek & Administratief Recht.

The post Nieuwe Laadpaalverplichting voor Parkings vanaf 2025: Wat U Moet Weten first appeared on Racine.

Dit arrest kan gelinkt worden aan het arrest van 17 mei 2022 van het Hof van Justitie (C-787/21), waarin werd gesteld dat een inschrijver die bij een definitief besluit van de aanbestedende overheid is uitgesloten van de gunningsprocedure geen belang meer heeft de gunningsbeslissing van die opdracht aan te vechten.

Wenst u hierover of over andere kwesties inzake #overheidsopdrachten meer te weten? Het team Publiek en Administratief Recht bij Racine helpt u graag verder.

The post Overheidsopdrachten – Gebrek aan belang uitgesloten inschrijver om gunningsbeslissing aan te vechten : first appeared on Racine.

Met dit arrest wordt een halt geroepen aan recente rechtspraak van zowel Raad van State als Raad voor Vergunningsbetwistingen, waarbij deze administratieve rechtscolleges voor de beoordeling van de ontvankelijkheid van een beroep tegen een vergunningsbeslissing controleerden of de omgeving van verzoekende partij als gevolg van de bestreden beslissing aan enige stedenbouwkundige impact blootgesteld zou worden. Indien dit niet het geval was, werd geoordeeld dat een beweerd verlies aan cliënteel an sich niet volstaat om op ontvankelijke wijze een procedure te starten tegen de betrokken vergunningsbeslissing.

De potentiële impact van dit arrest op toekomstige vergunningsprocedures mag niet onderschat worden. Elke partij die kan aantonen een commercieel nadeel te lijden ingevolge de bouw van een vestiging van een concurrent, kan de betrokken vergunning aanvechten, zelf al zou deze vestiging op ruime afstand liggen.

Meer nog, uit de lezing van het arrest blijkt dat het Hof principieel de draagwijdte van het begrip « nadelen » niet wil beperken tot aangelegenheid van de ruimtelijke ordening en het leefmilieu. Men kan zich de vraag stellen of, naast commerciële nadelen, ook andere nadelen in aanmerking komen. Denk hierbij aan een louter financieel nadeel voor een particulier. De toegang tot de rechter inzake vergunningsbeslissingen wordt in ieder geval sterk uitgebreid.

Het Hof lijkt dit te willen nuanceren door te stellen dat:

“De vraag in welke mate een schending van de regelgeving betreffende de ruimtelijke ordening en de stedenbouw bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen kan worden aangevoerd door een verzoekende partij die belangen nastreeft die vreemd zijn aan de bescherming van de goede ruimtelijke ordening en een gezond leefmilieu, is dus niet aan de orde bij de beoordeling van het vereiste van een belang bij het beroep als voorwaarde voor de toegang tot de Raad voor Vergunningsbetwistingen, maar hangt samen met de beoordeling van het belang dat de verzoekende partij heeft bij de middelen die zij aanvoert. Die aangelegenheid heeft de decreetgever geregeld in artikel 35, derde lid, van het decreet van 4 april 2014, waarover het Hof te dezen niet wordt bevraagd.”

Hierbij dient echter opgemerkt te worden dat de regelgeving betreffende de ruimtelijke ordening en de stedenbouw in veel gevallen van openbare orde is en dat men bijgevolg geen persoonlijk belang moet aantonen bij een ingeroepen schending. Dit heeft tot gevolg dat een commerciële concurrent wel degelijk een vergunningsbeslissing kan aanvechten die betrekking heeft op een terrein dat mijlenver ligt van diens vestiging en in het kader van deze procedure bijvoorbeeld de schending van de bestemmingsvoorschriften van het Gewestplan of de schending van de goede ruimtelijke ordening in de omgeving kan opwerpen. Beide regels zijn immers van openbare orde.

Waar de Vlaamse decreetgever al meermaals heeft getracht om de toegang tot de rechter inzake het vergunningscontentieux te beperken, lijkt het Grondwettelijk Hof deze deur (opnieuw) verder te openen.

Er valt dan ook een stijging te verwachten van het aantal vergunningsbetwistingen. Wanneer men weet dat uit de cijfers blijkt dat 65% van de ten gronde behandelde vergunningsbeslissingen door de Raad voor Vergunningsbetwistingen wordt vernietigd (zie hiervoor het gepubliceerde jaarverslag DBRC 2019-2020, p. 23), blijkt des te meer het enorme belang van de kwaliteit van de vergunningsbeslissing en de daarbij verleende juridische ondersteuning.

Heeft u specifieke bijstand nodig inzake het aanvragen of betwisten van vergunningen?

Contacteer ons team publiekrecht!

The post Commerciële (en andere?) nadelen volstaan voortaan voor het aanvechten van een vergunningsbeslissing first appeared on Racine.

In dit geval is het belangrijk om dit zo snel mogelijk aan de opdrachtgever/klant te melden teneinde een oplossing te zoeken voor de onvoorziene prijsstijgingen.

Deze problematiek is zowel relevant voor publieke (overheidsopdrachten) als private overeenkomsten.

Private overeenkomsten

Dienaangaande bepaalt de B2B-wet, dat bedingen die ertoe strekken de onderneming toe te laten zonder geldige reden de prijs van de overeenkomst eenzijdig te wijzigen, vermoed worden onrechtmatig te zijn.

Verder is voor wat private overeenkomsten betreft, artikel 57 van de Economische Herstelwet relevant.

Ten eerste bepaalt dit artikel dat de herziening slechts toegelaten is tot een bedrag van maximum 80% van de eindprijs. Bijgevolg dient de vaste factor in de prijsherzieningsformule minimaal 20% te bedragen.

Ten tweede voorziet dit artikel dat contracten slechts prijsherzieningsbedingen mogen bevatten voor zover ze verwijzen naar parameters die de reële kosten vertegenwoordigen. Indien de in de overeenkomst voorziene prijsherzieningsclausule aldus de huidige prijsstijging niet weerspiegelt, lijkt het ons mogelijk om op basis van voormeld artikel een aanpassing van de voorziene (onaangepaste) prijsherzieningsclausule te vragen.

Indien de overeenkomst geen prijsherzieningsclausule voorziet, maar de opname van dergelijke clausule toch wenselijk is om het economisch evenwicht van de overeenkomst te verzekeren, lijkt ons eventueel op grond van de goede trouw en de imprevisieleer gevraagd te kunnen worden de overeenkomst te heronderhandelen m.o.o. de opname van een prijsherzieningsclausule. Dienaangaande wordt verwezen naar het toekomstig artikel 5.74 NBW inzake imprevisie (ter codificatie van recente cassatierechtspraak).

Publieke overeenkomsten

Artikel 38/7 van het KB UITVOERING maakt het opnemen van een prijsherzieningsclausule verplicht voor opdrachten van werken en diensten opgenomen in bijlage 1 bij het KB UITVOERING, behalve voor opdrachten met een geraamd bedrag onder de 120.000 EUR en met een initiële uitvoeringstermijn van minder dan 120 werkdagen of 180 kalenderdagen. Voor deze laatste opdrachten is dit geen verplichting, maar wel een mogelijkheid.

Voor opdrachten van leveringen en diensten die niet zijn opgenomen in bijlage 1 bij het KB UITVOERING is het opnemen van een prijsherzieningsclausule ook geen verplichting, maar wel een mogelijkheid.

Overeenkomstig artikel 10 Wet Overheidsopdrachten is voormeld artikel 57 van de Economische Herstelwet niet van toepassing op overheidsopdrachten. Voor publieke overeenkomsten dient aldus geen vaste factor van 20% voorzien te worden en kan men aldus een prijsherzieningsformule voorzien die 100% van de prijs bestrijkt.

Indien reeds een prijsherzieningsclausule is voorzien in de overeenkomst en indien deze op voldoende wijze de actuele prijsstijgingen opvangt, spreekt het voor zich dat de bestaande prijsherzieningsclausule kan worden toegepast.

Indien de voorziene prijsherzieningsclausule de actuele prijsstijgingen niet voldoende opvangt, lijkt ons gevraagd te kunnen worden de prijsherzieningsclausule te heronderhandelen op basis van artikel 38/11 KB UITVOERING. De nalatigheid bestaat er dan in dat de aanbestedende overheid een gebrekkige prijsherzieningsformule heeft voorzien in het bestek. Verder bepaalt artikel 38/7 KB UITVOERING dat de prijsherziening de werkelijke kostprijsstructuur dient te weerspiegelen. Eventueel zou ook beroep kunnen worden gedaan op artikel 38/9 KB UITVOERING om te vragen een onaangepaste prijsherzieningsformule te heronderhandelen. De geleden schade is dan het verschil tussen de prijs berekend volgens de onaangepaste formule en deze volgens een “correcte” formule

Ook indien geen prijsherzieningsformule was voorzien, lijkt ons eventueel beroep te kunnen worden gedaan op artikel 38/9 KB UITVOERING om een prijsherzieningsformule op te nemen in de overeenkomst.

Wat dit laatste artikel betreft, kan de opdrachtnemer zich voor het vragen van een herziening van de opdracht, slechts beroepen op onvoorzienbare omstandigheden als hij kan aantonen dat de herziening noodzakelijk is geworden door omstandigheden die redelijkerwijze niet voorzienbaar waren bij de indiening van zijn offerte, die niet konden ontweken worden en waarvan de gevolgen niet konden worden verholpen niettegenstaande al het nodige daartoe werd gedaan. In het kader van huidige sterke prijsstijgingen ingevolge de oorlogssituatie in Oekraïne, dienen deze voorwaarden dus specifiek vervuld te zijn en kan er niet automatisch besloten worden tot een recht op herziening van de opdracht. Het zal er dus op aankomen om steeds, geval per geval, aan te geven en te bewijzen dat aan deze voorwaarden is voldaan. Hoewel het niet voorzienbare karakter van de oorlog en de prijsstijgingen die hieruit voortvloeien a priori verdedigbaar lijkt, zal bijkomend ook moeten nagegaan worden in welke mate de gevolgen hiervan in een bepaalde sector voor een welbepaalde opdracht konden worden ontweken en, bijkomend, of men al het nodige heeft gedaan om de gevolgen te verhelpen. De herzieningen kunnen bestaan uit een termijnverlenging, een schadevergoeding ingevolge een zeer belangrijk nadeel of de verbreking van de opdracht. Om aanspraak te maken op een schadevergoeding, dient het nadeel één van de drempels voorzien in artikel 38/9 KB UITVOERING te bereiken.

Zowel in het kader van artikel 38/11 als artikel 38/9 KB UITVOERING, dienen de indieningsvoorwaarden vervat in artikelen 38/14 tot 38/16 KB UITVOERING gerespecteerd te worden.

Meer weten? Het Racine team staat ter beschikking om een antwoord te bieden op uw concrete vragen.

The post De prijsstijgingen ingevolge de oorlog in Oekraïne – herziening van private en publieke overeenkomsten. first appeared on Racine.

Het feit dat dit tankstation enkel fossiele brandstoffen zou voorzien, vormde voor de Raad een probleem, gelet op het feit dat de gemeente Boechout zichzelf enkele klimaatdoelstellingen had opgelegd door het ondertekenen van een Burgemeestersconvenant op 1 juni 2015. De gemeente Boechout had omwille van deze reden in eerste aanleg de vergunning bovendien geweigerd, en verleende in het kader van de administratieve beroepsprocedure eveneens een negatief advies. Hierbij wordt eveneens verwezen naar het Akkoord van Parijs.

Centraal in de discussie staat artikel 4.3.4. Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna VCRO) dat stipuleert:

“Een vergunning kan worden geweigerd indien uit een verplicht in te winnen advies blijkt dat het aangevraagde onwenselijk is in het licht van doelstellingen of zorgplichten die gehanteerd worden binnen andere beleidsvelden dan de ruimtelijke ordening.

Voor de toepassing van het eerste lid wordt onder « doelstellingen of zorgplichten » verstaan : internationaalrechtelijke, Europeesrechtelijke, wetskrachtige, reglementaire of beschikkende bepalingen die de overheid bij de uitvoering of de interpretatie van de regelgeving of het voeren van een beleid verplichten tot de inachtneming van een bepaalde doelstelling of van bepaalde voorzorgen, zonder dat deze op zichzelf beschouwd voldoende juridisch duidelijk zijn om onmiddellijk te kunnen worden uitgevoerd.”

Het betreft geenszins een recente wetsbepaling, noch een wetsbepaling die in het verleden voor veel controverse heeft gezorgd. Aangezien het woord ‘kan’ in het eerste lid wordt vermeld, voorziet deze bepaling immers enkel een facultatieve weigeringsgrond. Anders gezegd: de beslissingnemende overheid beslist zelf of de schending van de doelstelling of zorgplicht de weigering van de vergunning tot gevolg zou moeten hebben.

Het spreekt voor zich dat deze bepaling een zeer ruim toepassingsgebied kan hebben. Elk mogelijk beleidsveld kan worden betrokken. Tot op heden bleef deze bepaling eerder een dode letter.

Ondanks wat door bepaalde bronnen in de media wordt gemeld, heeft de Raad voor Vergunningsbetwistingen evenwel niet geoordeeld dat de vergunningsaanvraag in die context geweigerd moest worden. De Raad oordeelde wel dat de Deputatie van de Provincie Antwerpen zich niet kon beperken tot de loutere stelling dat ze het negatieve advies van de gemeente “geen geldige wettelijke reden tot het milieutechnisch weigeren van de aanvraag acht”.

Zulke redenen kunnen inderdaad gelet op de lezing van artikel 4.3.4. VCRO wel degelijk een geldig weigeringsmotief uitmaken. Door te oordelen dat de onverenigbaarheid met de doelstelling geen geldige reden kón zijn voor het weigeren van de vergunning, schond de Provincie inderdaad de VCRO. Belangrijk hierbij is wel te wijzen op het feit dat de Raad voor Vergunningsbetwistingen in andere zaken reeds oordeelde dat op een vergunningverlenende overheid geen bijzondere motiveringsplicht rust wanneer zij geen toepassing maakt van een facultatieve weigeringsgrond (zie bijvoorbeeld de facultatieve mogelijkheid om voor de beoordeling van de goede ruimtelijke ordening rekening te houden met beleidsmatig gewenste ontwikkelingen).

De VCRO legt de keuze evenwel volledig bij de beslissingnemende overheid. De vraag stelt zich dan ook wat de Raad voor Vergunningsbetwistingen zou oordelen indien de Deputatie van de Provincie Antwerpen in de te nemen herstelbeslissing zou motiveren dat de toepassing van artikel 4.3.4. VCRO slechts een facultatieve weigeringsgrond uitmaakt en dat zij in het licht van bepaalde concrete gegevens oordeelt dat  deze onverenigbaarheid niet opweegt tegen de impact op de economie en brandstofvoorziening. In die context zou de beslissingnemende overheid de weigeringsmogelijkheid erkennen, doch uitdrukkelijk aangeven waarom zij er in casu geen gebruik van wenst te maken.

Het is voorlopig dan ook nog afwachten of de soep zo heet  zal worden gegeten als zij wordt opgediend. Men kan alvast wel verwachten artikel 4.3.4. VCRO in de nabije toekomst veel frequenter te zullen tegenkomen in vergunningendossiers.

Heeft u specifieke bijstand nodig inzake het aanvragen of betwisten van vergunningen?

Contacteer ons team publiekrecht!

The post Nieuwe klimaattoets in het kader van vergunningsprocedures? first appeared on Racine.

In een zeer recent arrest van 17 juni 2021 (zaak C-23/20) bevestigt het Hof van Justitie zijn rechtspraak. Tevens verduidelijkt het Hof van Justitie dat de strenge sanctie van de onverbindendverklaring niet per analogie kan worden toegepast op raamovereenkomsten die zijn aangekondigd in het Publicatieblad van de Europese Unie, maar waarbij de opgave van de geraamde of maximumhoeveelheid en/of -waarde ontbreekt.

De geraamde hoeveelheid en/of waarde alsook de maximumhoeveelheid en/of -waarde moeten worden vermeld in de aankondiging, waarbij de raamovereenkomst bij het bereiken van die maximumhoeveelheid en/of – waarde geen effect meer sorteert.

De feiten onderliggend aan het recente arrest van het Hof van Justitie waren, aldus de betrokken aanbestedende overheid, ietwat anders dan de feiten die aan het arrest van 19 december 2018 ten grondslag lagen. In het bijzonder ging het in huidige zaak over een raamovereenkomst met één deelnemer, die zou worden afgesloten door een bepaalde regio in Denemarken, waarbij een andere Deense regio slechts ‘naar optie’ zou deelnemen. De draagwijdte van het arrest van 19 december 2018 zou moeten worden beperkt tot omstandigheden waarin een aanbestedende overheid optreedt namens andere aanbestedende overheden die niet rechtstreeks partij zijn bij de raamovereenkomst, wat in het onderhavige geval dus niet het geval was.

Het Hof van Justitie bevestigde evenwel dat de beginselen van gelijke behandeling en transparantie ook in dit geval vereisen dat de geraamde en maximumhoeveelheid en/of -waarde wordt meegegeven aan de geïnteresseerde marktpartijen. Van zodra de maximale hoeveelheid is bereikt, kan de overeenkomst geen nuttig effect meer sorteren en kunnen er geen individuele opdrachten meer worden geplaatst onder deze “volle” raamovereenkomst.

Daarbij moeten twee kanttekeningen worden gemaakt:

niet-wezenlijke wijzigingen blijven evident mogelijk tijdens de uitvoering; en
de maximumhoeveelheid of- waarde van de krachtens een raamovereenkomst te leveren prestaties kunnen zonder onderscheid opgenomen worden in de aankondiging dan wel in het bestek. Aanbestedende overheden zijn immers verplicht om vanaf de datum van bekendmaking van een aankondiging kosteloze, rechtstreekse en volledige toegang tot de aanbestedingsdocumenten te bieden.
Op de vraag of deze verplichting van vermelding van de geraamde en maximumhoeveelheid of -waarde moet worden gekeken naar elke deelnemende overheid op zich, antwoordt het Hof van Justitie dat deze geraamde en maximumhoeveelheid en/of -waarde betrekking heeft op het “geheel” van de krachtens de raamovereenkomst te verrichten prestaties. Niets belet evenwel de aanbestedende overheid om aanvullende eisen te stellen en in die optiek bijvoorbeeld de maximale hoeveelheden onder te verdelen teneinde de behoeften weer te geven van specifiek betrokken overheden.

De sanctie van de onverbindendverklaring is niet van toepassing ingeval een aankondiging van een opdracht is bekend gemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie, ook al blijkt dat de maximumhoeveelheid- en/of waarde niet werd vermeld in de aankondiging of het bestek.

Een overheidsopdracht die niet Europees bekend werd gemaakt, hoewel dit op basis van de regelgeving overheidsopdrachten verplicht was, kan onverbindend worden verklaard. Deze strenge sanctie werd ingevoerd ter bestrijding van onwettige, onderhandse gunning van opdrachten.

In deze zaak werd de vraag gesteld of deze sanctie ook kon worden toegepast op een raamovereenkomst, die weliswaar werd aangekondigd in het Publicatieblad van de Europese Unie, maar waar de geraamde hoeveelheid en/of waarde niet werd opgenomen in de aankondiging maar in het bestek, en waarbij de maximumhoeveelheid en/of waarde noch in de aankondiging en noch in het bestek werd aangekondigd.

Het Hof van Justitie meende dat dergelijke doortrekking van deze toch ingrijpende sanctie onevenredig zou zijn voor de voormelde gebrekkige aankondiging. Dergelijke schending van het overheidsopdrachtenrecht is, aldus het Hof, niet voldoende ernstig om deze sanctie toe te passen.

Het is nu de vraag of aanbestedende overheden, gelet op het gebrek aan enige sanctie eenmaal de raamovereenkomst is gesloten, niet geneigd zullen zijn zo snel als mogelijk het contract te tekenen. Is er met andere woorden een race to the signature?

The post Moet de waardering van raamovereenkomsten worden meegedeeld? Het Hof van Justitie verduidelijkt. first appeared on Racine.

Met dit arrest wordt een halt geroepen aan recente rechtspraak van zowel Raad van State als Raad voor Vergunningsbetwistingen, waarbij deze administratieve rechtscolleges voor de beoordeling van de ontvankelijkheid van een beroep tegen een vergunningsbeslissing controleerden of de omgeving van verzoekende partij als gevolg van de bestreden beslissing aan enige stedenbouwkundige impact blootgesteld zou worden. Indien dit niet het geval was, werd geoordeeld dat een beweerd verlies aan cliënteel an sich niet volstaat om op ontvankelijke wijze een procedure te starten tegen de betrokken vergunningsbeslissing.

De potentiële impact van dit arrest op toekomstige vergunningsprocedures mag niet onderschat worden. Elke partij die kan aantonen een commercieel nadeel te lijden ingevolge de bouw van een vestiging van een concurrent, kan de betrokken vergunning aanvechten, zelf al zou deze vestiging op ruime afstand liggen.

Meer nog, uit de lezing van het arrest blijkt dat het Hof principieel de draagwijdte van het begrip « nadelen » niet wil beperken tot aangelegenheid van de ruimtelijke ordening en het leefmilieu. Men kan zich de vraag stellen of, naast commerciële nadelen, ook andere nadelen in aanmerking komen. Denk hierbij aan een louter financieel nadeel voor een particulier. De toegang tot de rechter inzake vergunningsbeslissingen wordt in ieder geval sterk uitgebreid.

Het Hof lijkt dit te willen nuanceren door te stellen dat:

“De vraag in welke mate een schending van de regelgeving betreffende de ruimtelijke ordening en de stedenbouw bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen kan worden aangevoerd door een verzoekende partij die belangen nastreeft die vreemd zijn aan de bescherming van de goede ruimtelijke ordening en een gezond leefmilieu, is dus niet aan de orde bij de beoordeling van het vereiste van een belang bij het beroep als voorwaarde voor de toegang tot de Raad voor Vergunningsbetwistingen, maar hangt samen met de beoordeling van het belang dat de verzoekende partij heeft bij de middelen die zij aanvoert. Die aangelegenheid heeft de decreetgever geregeld in artikel 35, derde lid, van het decreet van 4 april 2014, waarover het Hof te dezen niet wordt bevraagd.”

Hierbij dient echter opgemerkt te worden dat de regelgeving betreffende de ruimtelijke ordening en de stedenbouw in veel gevallen van openbare orde is en dat men bijgevolg geen persoonlijk belang moet aantonen bij een ingeroepen schending. Dit heeft tot gevolg dat een commerciële concurrent wel degelijk een vergunningsbeslissing kan aanvechten die betrekking heeft op een terrein dat mijlenver ligt van diens vestiging en in het kader van deze procedure bijvoorbeeld de schending van de bestemmingsvoorschriften van het Gewestplan of de schending van de goede ruimtelijke ordening in de omgeving kan opwerpen. Beide regels zijn immers van openbare orde.

The post Commerciële (en andere?) nadelen volstaan voortaan voor het aanvechten van een vergunningsbeslissing first appeared on Racine.

In toepassing van artikel 3.101 B.W. kan een eigenaar van een onroerend goed de vrederechter verzoeken maatregelen te nemen, indien de handeling van een naburige eigenaar het geschapen evenwicht heeft verstoord en er hinder wordt opgelegd aan de nabuur die de normale ongemakken uit de nabuurschap overtreft. Belangrijk is te noteren dat het een objectieve aansprakelijkheid betreft, de vrederechter kan op die manier zelfs maatregelen opleggen die aanpassingen impliceren aan werken en activiteiten die nochtans wettig vergund werden.

Artikel 3.102 B.W. schept daarnaast de mogelijkheid om zulke vordering ook preventief in te stellen, waardoor men de verstoring van het evenwicht niet zou moeten ondergaan vooraleer het te kunnen herstellen. In theorie zouden op grond van zulke vorderingen bouwprojecten kunnen worden geviseerd. Opdat zulke vordering kan worden ingesteld, moet er echter sprake zijn van “ernstige en manifeste risico’s inzake veiligheid, gezondheid of vervuiling ten aanzien van een naburig onroerend goed.” De bewijslast rust hierbij op de eisende partij.

De vraag stelt zich in welke mate deze preventieve vordering daadwerkelijk een lacune in de bestaande rechtsbescherming invult, dan wel bouwpromotoren angst zou moeten inboezemen. In het geval een partij kan aantonen dat er sprake is van ernstige en manifeste risico’s inzake veiligheid, gezondheid of vervuiling, valt niet in te zien waarom deze zich vandaag de dag niet reeds tot de rechter in kort geding zou kunnen wenden, aangezien zulke risico’s zouden raken aan diens subjectieve rechten. Daarnaast dient een vergunning in toepassing van artikel 4.3.1 VCRO geweigerd te worden indien er sprake zou zijn van ernstige veiligheidsrisico’s, hetgeen impliceert dat de wettigheid van een vergunning, die gepaard zou gaan met zulke ernstige en manifeste risico’s, eveneens met succes betwist zou kunnen worden. Zulke betwisting kan zowel voor de burgerlijke rechter in toepassing van artikel 159 G.W. als voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Dit laatste is natuurlijk wel enkel mogelijk binnen de wettelijke beroepstermijn.

De tekst van artikel 3.102 B.W. lijkt de vrederechter bovendien niet toe te laten om deze toepassingsvoorwaarde milder te interpreteren. Het lijkt dan ook weinig waarschijnlijk dat de preventieve vordering kan worden aangewend voor het vermijden van inkijk, wegnemen van zonlicht, parkeerhinder, of dergelijke klassieke vormen van burenhinder die spelen in bouwgeschillen, aangezien zulke hinder bezwaarlijk als een ernstig en manifest risico inzake veiligheid, gezondheid of vervuiling kan worden beschouwd.

Klassieke bouwprojecten (woningen, appartementen, kantoorgebouwen, winkels, etc.) lijken in principe dan ook buiten schot te blijven van het nieuwe preventieve vorderingsrecht. Enkel industriële en soortgelijke projecten met een grote impact op mens en milieu lijken hiervoor in aanmerking te komen.

Heeft u specifieke bijstand nodig inzake betwistingen aangaande bouwprojecten?

Contacteer ons team publiekrecht!

The post De preventieve vordering tot voorkomen van bovenmatige burenhinder als nieuwe stok in de wielen voor bouwprojecten? first appeared on Racine.