De Belgische Mededingingsautoriteit heeft op 13 december 2023 het merk Le Creuset veroordeeld voor mededingingsbeperkende praktijken.

Le Creuset hanteerde een strikte prijzenpolitiek binnen haar netwerk van onafhankelijke distributeurs door druk te zetten om de ‘aanbevolen’ verkoopprijzen te volgen. Deze druk vanuit Le Creuset kwam onder meer voort uit klachten van bepaalde Le Creuset Distributeurs over collega’s met de vraag aan Le Creuset in te grijpen om de prijzenpolitiek te doen respecteren binnen het netwerk.

De Inbreuk

Le Creuset communiceert jaarlijks aanbevolen verkoopsprijzen en aanbevolen promotie prijzen. Le Creuset verwachtte echter duidelijk dat de Distributeurs deze prijzen daadwerkelijk toepassen en de promotie prijzen ook effectief gedurende de promotie periodes bepaald door Le Creuset zouden aanhouden met de kortingen die Le Creuset wenst.

In haar ‘selectief distributie’ systeem, werd het strikt volgen van de commerciële politiek van Le Creuset als een van de kwalitatieve criteria opgenomen naast de gebruikelijke kwalitatieve criteria rond de winkelinrichting en promotie van de producten. Le Creuset legt in dat kader een verplichting op om de marketingplannen van de distributeur voorafgaandelijk te laten goedkeuren door Le Creuset zodat deze kan beoordelen of ze het merkimago respecteren.

Via deze verplichting zorgde Le Creuset er voor dat de minimale verkoopprijzen die ze wenste aan te houden, werden gevolgd, in strijd met de Verordening verticale overeenkomsten en artikel 101 VWEU. Le Creuset volgde per e-mail en per telefoon haar distributeurs op en ging ook ter plaatse in de winkels van de distributeurs de verkoopprijzen gaan controleren. Hierbij werd telkens gewezen op het belang om de prijzen van Le Creuset te respecteren. Om verder de gewenste minimum prijzen af te dwingen hanteerde Le Creuset volgende incentives:

• Controles, onder meer via ‘mystery’ aankoop;
• Druk om afwijkende prijzen te stoppen (onder meer werd gevraagd om de legitimeren waarom de aanbevolen prijs niet werd gevolgd);
• Informatie over welke distributeur wanneer en om welke reden af zou wijken van de aanbevolen verkoopprijs werd met andere distributeurs gedeeld;
• Le Creuset beperkte de mogelijkheid van distributeurs om promoties te voeren (door promoties met ongewenste te lage prijzen niet goed te keuren);
• Leveringen van niet conformerende distributeurs werden afgewezen of geblokkeerd;
• Contracten met niet conformerende distributeurs werden stopgezet of niet verlengd.

Strekkingsinbreuk

Dergelijke druk om minimum of aanbevolen prijzen te respecteren en effectief te hanteren is in strijd met artikel 101 VWEU en vormt een inbreuk naar strekking (restriction by object). De Distributeurs van Le Creuset zijn hierdoor niet vrij hun verkoopsprijzen te bepalen. Het concrete mededinging verstorende effect diende dus ook niet te worden aangetoond. Dat Le Creuset handelt op basis van klachten van collega distributeurs is hierbij uiteraard niet relevant.

Zware boete

Le Creuset werd veroordeeld tot een boete van 490.112 EUR (en dus het wettelijke maximum van 10% van de jaaromzet).

Conclusie

Merken dienen dus voorzichtig te zijn in het aanbevelen van verkoopprijzen en zeker in het opvolgen van hoe onafhankelijke distributeurs omgaan met deze aanbevelingen.

The post Op ieder potje past een prijsje first appeared on Racine.

Om aan deze problematiek tegemoet te komen werd reeds op 8 november 2020 de zogenaamde ‘basisbankdienst voor ondernemingen’ ingevoegd in het Belgisch Wetboek Economisch Recht (WER), namelijk in artikel VII.59/4 e.v. WER. Tot op heden heeft deze wet echter in de praktijk nog weinig impact gehad, aangezien er nood was aan een uitvoeringsbesluit. Dit uitvoeringsbesluit is er nu eindelijk gekomen!

Op 16 januari 2023 werd het Koninklijk Besluit van 16 december 2022 betreffende de basisbankdienst voor ondernemingen in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd.

Wat valt er onder de basisbankdienst?

Onder de term “basisbankdienst” verstaat men zogenaamde “betalingsdiensten” in de zin van art. I.9,1°,a b, of c WER. Het gaat onder andere om het openen van rekeningen, het plaatsen en/of opnemen van cash en het uitvoeren van betalingstransacties. Complexere transacties, zoals onder meer het aangaan van kredietovereenkomsten of andere mogelijke financieringsvormen, vallen er niet onder.

Wie heeft recht op de basisbankdienst?

Elke in België gevestigde onderneming die ingeschreven is in de Kruispuntbank van Ondernemingen of die de inschrijving aanvraagt heef recht op de basisbankdienst. De enige voorwaarde die wordt gesteld is dat drie verschillende kredietinstellingen geweigerd moeten hebben om de onderneming een minimale dienstverlening aan te bieden.

Let wel op, het gaat niet om een absoluut recht. De basisbankdienst kan worden geweigerd in bepaalde limitatief opgesomde gevallen, zoals bijvoorbeeld een veroordeling van een lid van het wettelijk bestuursorgaan van de onderneming voor oplichting, valsheid in geschrifte etc.

Welke banken bieden de basisbankdienst aan?

Jaarlijks publiceert de Nationale Bank van België een lijst met systeemrelevante kredietinstellingen die de basisbankdienst moeten aanbieden. In 2023 gaat het om de zes volgende kredietinstellingen:

(i)               BNP Paribas Fortis

(ii)              KBC Groep

(iii)            Belfius Bank

(iv)            ING België

(v)              Argenta

(vi)            Axa Bank Belgium

Hoe de basisbankdienst aanvragen?

De onderneming die een basisbankdienst wilt aanvragen, zal dit moeten doen via een aanvraagformulier dat ter beschikking zal worden gesteld door de FOD Economie en/ of de zogenaamde basisbankdienstkamer. Het aanvraagformulier wordt gericht aan de basisbankdienstkamer. Deze basisbankdienstkamer staat in voor de aanwijzing van de basisbankaanbieder en is samengesteld uit twee ambtenaren en vier leden met een bijzondere expertise is betalingsdiensten, die geen ambtenaren mogen zijn.

Van zodra de aanvraag ontvankelijk werd verklaard, zendt de basisbankdienstkamer het dossier over aan de Cel voor financiële informatieverwerking die een advies zal uitbrengen. Na het verkrijgen van dit advies – of na het uitblijven van een negatief advies binnen zestig kalenderdagen – beschikt de basisbankdienstkamer over een termijn van 2 maanden om een beslissing te nemen over het al dan niet aanwijzen van een basisbankdienstaanbieder.

De basisbankdienstkamer is eindelijk operationeel

Sinds 28 februari 2023 is het officieel mogelijk om een aanvraag in te dienen via volgende link: Basisbankdienst voor ondernemingen en diplomatieke zendingen | FOD Economie (fgov.be). De aanvraag kan zowel ingediend worden door een wettelijk vertegenwoordiger van de onderneming als door een lasthebber (bv: een advocaat of boekhouder).

Heeft u verder nog vragen met betrekking tot deze basisbankdienst of wenst u te worden bijgestaan in de aanvraag van de basisbankdienst? Ons corporate team staat altijd klaar om u hier verder in bij te staan!

The post De langverwachte basisbankdienst is eindelijk daar! first appeared on Racine.

Vlaams Belang gebruikt het bekende merk ‘Ikea’ om te verwijzen naar het immigratiebeleid van de Zweedse regering:  (“Immigratie Kan Echt Anders”).

Niet alleen door het letterlijke gebruik van het geregistreerd woordmerk (EU 000109652), maar ook door het gebruik van de herkenbare kleuren en figuren die terugkomen bij het figuratief merk van Ikea (EU 001019389) alsook door het overnemen van de gekende huisstijl van Ikea.

De merkhouder reageerde meteen. Ikea wil niet  dat haar merk en haar huisstijl aan eender welk politiek statement zou worden gelinkt.

Kan Vlaams Belang zomaar het merk Ikea gebruiken?

Zij zou kunnen opwerpen dat men de beschermde merken slechts met een kwinkslag heeft aangewend, louter om te verwijzen naar het beleid van de Zweedse regering en de inbreuk dus slechts een parodie betreft. In tegenstelling tot het auteursrecht, waar de wetgever de parodie als uitzondering toestaat op het intellectuele eigendomsrecht, bestaat dit in het merkenrecht niet (rechtstreeks).

Merkenrecht

Eerst en vooral kan de vraag gesteld worden of hier zelfs sprake is van een parodie, nu het om een letterlijke weergave gaat van het woordmerk. Er kon bijvoorbeeld ook gedacht worden aan een duidelijke afwijkende vorm van het bekende woordmerk, waarbij de link nog steeds snel genoeg gelegd zou worden. Gelet op het thema dat de politieke partij wil aansnijden, is geen verwarring mogelijk met de producten waarvoor het merk is ingeschreven (de geregistreerde ‘klassen’).  Toch wordt het woordmerk hier niet op een duidelijke humoristische manier gebruikt. Mede door het woordmerk neer te zetten als een  onbestaande afkorting (voor ‘Immigratie Kan Echt Anders’) en door het letterlijke gebruik van het merk, wordt hier juist mogelijks afbreuk gedaan aan het onderscheidend vermogen van het merk en aan de reputatie van de onderneming. Ook is de kans reëel dat het publiek misleid wordt en daardoor het merk nog een poosje zal linken met de politieke partij.

Vlaams Belang maakt dus wellicht ongeoorloofd gebruik  van het merk, louter om haar eigen ‘commercieel’ succes te vergroten.

Kortom, in het merkenrecht biedt de parodie slechts zeer moeilijk een uitweg om als derde een geoorloofd (en niet vooraf toegestaan) gebruik te maken van een beschermd merk.

Marktpraktijken

Daarnaast zou er sprake kunnen zijn van een misleidende handelspraktijk door de onrechtmatige aanhaking bij het bekende merk, waardoor de ‘gemiddelde consument’ kan denken dat de boodschap ondersteund wordt door de merkhouder en de politieke partij zo, zonder enige commerciële moeite, mee surft op het succes van het merk. Het plagiëren van een huisstijl is een inbreuk op het auteursrecht en dus ook op deze grond kan een vordering worden ingesteld.

Is slechte reclame ook reclame?

Wellicht, maar wel gevaarlijk als het op het merkenrecht aankomt. De merkhouder kan immers op korte termijn een stakingsprocedure opstarten om de campagne stop te laten zetten. De stakingsrechter kan eveneens begeleidende maatregelen opleggen, zoals de openbaarmaking van het vonnis door publicatie ervan in de media. In een verdere fase, nadat de merkinbreuk werd vastgesteld door de stakingsrechter, kan de merkhouder, in een bodemprocedure, een schadevergoeding vorderen voor de eventueel geleden (imago)schade.

(UPDATE: ondertussen wordt in media bevestigd dat Ikea effectief naar de Rechtbank zou stappen. Het valt af te wachten of het resultaat openbaar gepubliceerd zal worden.)

Heeft u vragen over bovenstaande? Aarzel dan niet om het team intellectuele eigendom van Racine te contacteren.

The post NIET-TOEGESTAAN MERKGEBRUIK: PARODIE OF EIGEN BELANG? first appeared on Racine.

CONSUMENTENKOOP: verkoper draagt twee jaar de bewijslast

De richtlijnen beogen een uitgebreidere (en binnen de Europese Unie uniformere) bescherming van de consument bij de aankoop van gebrekkige goederen.

Vroeger werd een gebrek in een goed dat zich in de eerste zes maanden na aankoop manifesteert behoudens tegenbewijs geacht de verantwoordelijkheid te zijn van de verkoper/producten. De termijn van dit weerlegbaar vermoeden ten voordele van de consument wordt nu uitgebreid naar twee jaar.

Twee jaar lang moet de consument dus niet bewijzen dat het gebrek inherent is aan het product, maar is het aan de verkoper om te bewijzen dat de consument verantwoordelijk is voor het gebrek en dat het product door de verkoper zelf in perfecte staat werd geleverd.

De consument geniet dus van een garantietermijn van twee jaar en is verlost van een moeilijke (en haast onmogelijke) bewijslast.

Voor tweedehandsgoederen kan deze termijn contractueel teruggebracht worden naar één jaar op voorwaarde dat de consument hierover duidelijk werd geïnformeerd.

DIGITALE ECONOMIE

Daarnaast voert de wetgever definities in van ‘digitale inhoud’ en ‘digitale diensten’ zodat de verouderde definitie van ‘consumptiegoederen’ wordt aangepast aan de nieuwe digitale economie en het stijgend belang van e-commerce.

We denken hierbij aan mobiele applicaties, computerprogramma’s, digitale audio of video  of online cloudopslag.

Opvallend is dat het klassieke prijsaspect door de wetgever helemaal wordt opengetrokken. Ook wanneer bijvoorbeeld geen sprake is van een geldelijke transactie tussen verkoper en consument, maar een ruil, of een ‘gratis aanbod’ kunnen de regels van toepassing zijn indien de verkoper een in geld waardeerbaar voordeel verkrijgt. Hierbij kan gedacht worden aan de overdracht van persoonsgegevens van de consument (bijvoorbeeld door ‘profiling’), of eventuele digitale valuta. De wetgeving voorziet, net zoals bij de consumentenkoop, een uitgebreide garantieperiode en conformiteitsvereisten.

OVERGANGSBEPALINGEN

Deze nieuwigheden zijn van toepassing op overeenkomsten afgesloten sinds 1 juni 2022 en dus nog niet op lopende of eerder afgesloten overeenkomsten.

RETROACTIEVE WERKING OMNIBUSRICHTLIJN

Tot slot: Ondanks de uitgebreide media-aandacht voor de hier eerder besproken Omnibus Richtlijn https://racinebrussels.eu/nl/omnibus-richtlijn-eindelijk-omgezet-in-belgisch-recht/  en de verklaringen van de bevoegde Minister en Staatssecretaris https://evadebleeker.be/nl/nieuwsbericht/detail/inbreuken-tegen-wetgeving-op-de-prijsaanduiding-blijven-hoog, waarbij duidelijk werd gewaarschuwd dat de vorige solden- en sperperiode voor het laatst konden worden georganiseerd op de gebruikelijke manier – werd de Omnibus Richtlijn pas op donderdag 2 juni 2022 gepubliceerd in het Staatsblad, in plaats van de voorziene datum op 28 mei 2022. De publicatie, voorzien aan de vooravond van de huidige sperperiode, liet dus even op zich wachten, waardoor het voor retailers bijzonder onduidelijk is/was hoe de sper- en soldenperiode en de nieuwe regels rond referentieprijzen dienen toegepast worden.

Vele handelscentra vroegen zich terecht af wat de impact zou zijn van prijsverminderingen tijdens een toegestane braderie in de sperperiode van juni 2022 op de kortingen tijdens de solden. Klassiek kunnen tijdens deze sperperiodes géén prijsverminderingen worden aangekondigd, maar werd een uitzondering voorzien voor braderijen en lokale handelsmanifestaties.

Met de (laattijdige) invoering is het nu duidelijk dat kortingen tijdens de soldenperiode van juli 2022 bij het vermelden van de referentieprijs, dus wel rekening zullen moeten houden met de korting tijdens de braderie in juni 2022.

De Europese richtlijn liet blijkbaar geen ruimte voor deze (Belgische) uitzondering. Het valt af te wachten op welke manier de Economische Inspectie de Belgische (lokale) markt in de gaten zal houden. Enige clementie voor de solden van juli 2022 valt te verwachten.

Hebt u vragen over de verdere toepassing van deze striktere bepalingen, contacteer dan het retail team van Racine.

The post Consumentenkoop & e-commerce: inwerktreding EU richtlijnen op 1 Juni 2022 first appeared on Racine.

Deze richtlijn moest al omgezet zijn op 28 november 2021 maar moest in elk geval in werking treden op 28 mei 2022. Door deze laattijdige omzetting, nu goedgekeurd in het parlement en weldra gepubliceerd in het Belgisch staatsblad, haalt België normaal nog nipt de deadline voor de inwerkingtreding.

Regels inzake kortingen

Vanaf de volgende soldenperiode zal dus een verplichte vermelding van een duidelijke referentieprijs gelden. De te vermelden referentieprijs is de laagste prijs door de onderneming aangeboden in een periode van minimum dertig dagen voorafgaand aan de prijsvermindering (en dus ook de soldenperiode), waardoor de transparantie ten opzichte van de consument wordt vergroot en zo ook de mogelijkheid tot misleidende en frauduleuze praktijken wordt verkleind.

Voor producten die minder dan dertig dagen op de markt zijn, is de vorige prijs de laagste prijs die door
de onderneming is toegepast tijdens een periode die niet korter is dan zeven dagen voor de toepassing van de prijsvermindering.

De Belgische wetgever laat echter wel de door de richtlijn geboden optionele mogelijkheid om een kortingspercentage gradueel te laten stijgen. Er wordt een uitzondering voorzien voor periodes waarin de kortingen progressief worden verhoogd voor zover het gaat om een progressieve toename van de korting tijdens een ononderbroken periode die niet langer mag duren dan dertig dagen. In dat geval moet de onderneming niet telkens bij het verhogen van de korting, de referentieprijs aanpassen, maar mag zij de initiële referentieprijs, zoals bepaald voor de toepassing van de eerste prijsvermindering, behouden.

Digitale diensten

De omzetting van de richtlijn zorgt voor meer transparantie bij het aanbieden van digitale diensten en platformen.

Zo wordt het verboden (betaalde) derde partijen in te zetten om (valse) beoordelingen te geven voor een product of dienst en moet gegarandeerd worden dat consumentenbeoordelingen slechts afkomstig kunnen zijn van consumenten die wel degelijk voor het product of dienst hebben betaald. De aanbieder moet ook duidelijk aangeven of alle consumentenbeoordelingen worden weergegeven en bijvoorbeeld niet alleen de positieve beoordelingen. Indien een product een bepaalde rankschikking behaalt bij het online opzoeken van dit product, maar deze rankschikking louter op basis van betaalde advertentie werd bekomen, dient dit duidelijk te worden aangegeven.

We verwijzen graag naar onze vorige bijdrage hierover.

Best even aftoetsten dus of uw prijzenpolitiek nog beantwoordt aan de strengere regels rond referentie prijzen.

The post Omnibus richtlijn eindelijk omgezet in Belgisch recht first appeared on Racine.

In dit geval is het belangrijk om dit zo snel mogelijk aan de opdrachtgever/klant te melden teneinde een oplossing te zoeken voor de onvoorziene prijsstijgingen.

Deze problematiek is zowel relevant voor publieke (overheidsopdrachten) als private overeenkomsten.

Private overeenkomsten

Dienaangaande bepaalt de B2B-wet, dat bedingen die ertoe strekken de onderneming toe te laten zonder geldige reden de prijs van de overeenkomst eenzijdig te wijzigen, vermoed worden onrechtmatig te zijn.

Verder is voor wat private overeenkomsten betreft, artikel 57 van de Economische Herstelwet relevant.

Ten eerste bepaalt dit artikel dat de herziening slechts toegelaten is tot een bedrag van maximum 80% van de eindprijs. Bijgevolg dient de vaste factor in de prijsherzieningsformule minimaal 20% te bedragen.

Ten tweede voorziet dit artikel dat contracten slechts prijsherzieningsbedingen mogen bevatten voor zover ze verwijzen naar parameters die de reële kosten vertegenwoordigen. Indien de in de overeenkomst voorziene prijsherzieningsclausule aldus de huidige prijsstijging niet weerspiegelt, lijkt het ons mogelijk om op basis van voormeld artikel een aanpassing van de voorziene (onaangepaste) prijsherzieningsclausule te vragen.

Indien de overeenkomst geen prijsherzieningsclausule voorziet, maar de opname van dergelijke clausule toch wenselijk is om het economisch evenwicht van de overeenkomst te verzekeren, lijkt ons eventueel op grond van de goede trouw en de imprevisieleer gevraagd te kunnen worden de overeenkomst te heronderhandelen m.o.o. de opname van een prijsherzieningsclausule. Dienaangaande wordt verwezen naar het toekomstig artikel 5.74 NBW inzake imprevisie (ter codificatie van recente cassatierechtspraak).

Publieke overeenkomsten

Artikel 38/7 van het KB UITVOERING maakt het opnemen van een prijsherzieningsclausule verplicht voor opdrachten van werken en diensten opgenomen in bijlage 1 bij het KB UITVOERING, behalve voor opdrachten met een geraamd bedrag onder de 120.000 EUR en met een initiële uitvoeringstermijn van minder dan 120 werkdagen of 180 kalenderdagen. Voor deze laatste opdrachten is dit geen verplichting, maar wel een mogelijkheid.

Voor opdrachten van leveringen en diensten die niet zijn opgenomen in bijlage 1 bij het KB UITVOERING is het opnemen van een prijsherzieningsclausule ook geen verplichting, maar wel een mogelijkheid.

Overeenkomstig artikel 10 Wet Overheidsopdrachten is voormeld artikel 57 van de Economische Herstelwet niet van toepassing op overheidsopdrachten. Voor publieke overeenkomsten dient aldus geen vaste factor van 20% voorzien te worden en kan men aldus een prijsherzieningsformule voorzien die 100% van de prijs bestrijkt.

Indien reeds een prijsherzieningsclausule is voorzien in de overeenkomst en indien deze op voldoende wijze de actuele prijsstijgingen opvangt, spreekt het voor zich dat de bestaande prijsherzieningsclausule kan worden toegepast.

Indien de voorziene prijsherzieningsclausule de actuele prijsstijgingen niet voldoende opvangt, lijkt ons gevraagd te kunnen worden de prijsherzieningsclausule te heronderhandelen op basis van artikel 38/11 KB UITVOERING. De nalatigheid bestaat er dan in dat de aanbestedende overheid een gebrekkige prijsherzieningsformule heeft voorzien in het bestek. Verder bepaalt artikel 38/7 KB UITVOERING dat de prijsherziening de werkelijke kostprijsstructuur dient te weerspiegelen. Eventueel zou ook beroep kunnen worden gedaan op artikel 38/9 KB UITVOERING om te vragen een onaangepaste prijsherzieningsformule te heronderhandelen. De geleden schade is dan het verschil tussen de prijs berekend volgens de onaangepaste formule en deze volgens een “correcte” formule

Ook indien geen prijsherzieningsformule was voorzien, lijkt ons eventueel beroep te kunnen worden gedaan op artikel 38/9 KB UITVOERING om een prijsherzieningsformule op te nemen in de overeenkomst.

Wat dit laatste artikel betreft, kan de opdrachtnemer zich voor het vragen van een herziening van de opdracht, slechts beroepen op onvoorzienbare omstandigheden als hij kan aantonen dat de herziening noodzakelijk is geworden door omstandigheden die redelijkerwijze niet voorzienbaar waren bij de indiening van zijn offerte, die niet konden ontweken worden en waarvan de gevolgen niet konden worden verholpen niettegenstaande al het nodige daartoe werd gedaan. In het kader van huidige sterke prijsstijgingen ingevolge de oorlogssituatie in Oekraïne, dienen deze voorwaarden dus specifiek vervuld te zijn en kan er niet automatisch besloten worden tot een recht op herziening van de opdracht. Het zal er dus op aankomen om steeds, geval per geval, aan te geven en te bewijzen dat aan deze voorwaarden is voldaan. Hoewel het niet voorzienbare karakter van de oorlog en de prijsstijgingen die hieruit voortvloeien a priori verdedigbaar lijkt, zal bijkomend ook moeten nagegaan worden in welke mate de gevolgen hiervan in een bepaalde sector voor een welbepaalde opdracht konden worden ontweken en, bijkomend, of men al het nodige heeft gedaan om de gevolgen te verhelpen. De herzieningen kunnen bestaan uit een termijnverlenging, een schadevergoeding ingevolge een zeer belangrijk nadeel of de verbreking van de opdracht. Om aanspraak te maken op een schadevergoeding, dient het nadeel één van de drempels voorzien in artikel 38/9 KB UITVOERING te bereiken.

Zowel in het kader van artikel 38/11 als artikel 38/9 KB UITVOERING, dienen de indieningsvoorwaarden vervat in artikelen 38/14 tot 38/16 KB UITVOERING gerespecteerd te worden.

Meer weten? Het Racine team staat ter beschikking om een antwoord te bieden op uw concrete vragen.

The post De prijsstijgingen ingevolge de oorlog in Oekraïne – herziening van private en publieke overeenkomsten. first appeared on Racine.

De Franse mededingingsautoriteit herhaalt in een beslissing van 12 oktober 2021 het verbod op het opleggen van vaste verkoopprijzen aan franchisenemers. Elke indruk van prijs oplegging moet vermeden worden.

Distributeurs moeten een eigen prijzenpolitiek kunnen voeren voor de producten die ze verdelen. De leverancier mag enkele maximum verkoopprijzen opleggen of aanbevolen verkoopprijzen meedelen. Deze regel geldt vanzelfsprekend ook binnen een franchisenetwerk.

Het mededingingsrecht bestraft zo’n ‘retail price maintenance’ wanneer hiervan directe of indirecte bewijzen bestaan. Dit zal bijvoorbeeld zo zijn wanneer contractuele clausules de mogelijkheid voorzien voor de franchisegever om prijzen op te leggen of de prijzen van franchisenemers op te volgen en te sturen. Dit zal ook  zonder contractuele clausules zo zijn wanneer er overeenstemmende aanwijzingen zijn dat (i) een leverancier aan zijn distributeur (aanbevolen) retail prijzen meedeelt; (ii) er een prijzenpolitiek bestaat van de leverancier voor zijn eigen verkooppunten en (iii) de meegedeelde prijzen door een overgrote meerderheid van distributeurs effectief worden toegepast.

Binnen een franchisenetwerk gelden deze regels onverkort. De Europese Commissie laat in haar Richtlijnen Verticale Overeenkomsten enkel een mogelijkheid om prijzen op te leggen in het kader van een lancering van een nieuw product of een nationale gecoördineerde prijzen campagne van korte duur. De Franse mededingingsautoriteit lijkt enkel uitzonderingen te voorzien voor coöperatieven van kleinhandelaren die geen rechtstreekse concurrenten zijn, maar trekt dit niet door naar franchisenetwerken.

Binnen een franchisenetwerk mag de franchisegever echter wel verkoopprijzen aanbevelen of maximum prijzen opleggen om voor de consument een zeker coherentie te creëren in de prijszetting binnen het netwerk. Hij mag hierbij echter geen druk zetten op de franchisenemer of andere mechanismes voorzien die de franchisenemer er toe moet brengen de prijzen van de franchisegever te hanteren.

De Franse mededingingsautoriteit herhaalt deze les in haar uitspraak van 12 oktober 2021 waarin zij de franchisegever van het netwerk van sportkledij ‘Espace Foot’ veroordeelt voor ongeoorloofde prijs oplegging. Espace Foot zetter haar franchisenemers onder druk om de prijzen zoals in de eigen verkooppunten van de franchisegever te volgen (en zo de aanbevolen prijzen van de leveranciers van Espace Foot, voornamelijk Nike Adidas en Puma, te volgen).

De ongeoorloofde druk werd afgeleid uit de volgende elementen:

• De clausules van het standaard franchisecontract van Espace Foot.
  • De overeenkomst vroeg in verschillende artikels ‘respect voor de prijzenpolitiek van de franchisegever. Zo stelt het contract dat de Franchisegever in de geest van de bescherming van het merkimago van Franchisegever prijzen zal meedelen, welke door Franchisenemer zullen worden gehanteerd. Er werd zelfs gesteld dat een niet volgen van deze prijzen kon leiden tot de verbreking van de overeenkomst.

• Tijdens de jaarlijkse bijeenkomsten van de franchisenemers werd de prijzenpolitiek voor het komende jaar voorgelegd en werd aangedrongen op een respecteren ervan.
• Het opgelegde kassasysteem liet niet eenvoudig toe om de automatisch ingegeven prijzen van de producten aan te passen. Het individueel aanpassen van de prijzen was ‘niet realistisch’.
• Er werd gedreigd met financiële boetes ten opzichte van franchisenemers die de prijzenpolitiek van de franchisegever niet volgen of die promoties voerden die niet door de franchisegever vooraf waren goedgekeurd.
• De meeste franchisenemers volgden de aanbevolen verkoopsprijzen van de leveranciers, zoals ook trouw toegepast in de eigen verkooppunten van Espace Foot.

Het blijft dus een moeilijk evenwicht om als franchisegever met de franchisenemers een coherente prijzen strategie uit te rollen. Finaal moet de franchisenemer zijn eigen prijzenpolitiek kunnen uitzetten en moet concurrentie (ook op het vlak van de prijs) tussen franchisenemers mogelijk blijven.

The post FRANCHISENEMERS MOETEN EEN EIGEN PRIJZENPOLITIEK KUNNEN VOEREN first appeared on Racine.

Ter opfrissing: in de Belgische retailsector dient zorgvuldig omgesprongen te worden met aankondigingen waarbij prijskortingen, ‘solden’, ‘opruimingen’, ‘sales’ of ‘koopjes’ worden aangeboden. Ter bevordering van de concurrentie en eerlijke markpraktijken tussen ondernemingen mogen deze termen slechts gedurende de vastgestelde soldenperiodes  van 3 januari tot en met 31 januari en van 1 juli tot en met 31 juli gehanteerd worden. Daarbovenop geldt gedurende de maand voorafgaand aan deze wettelijk vastgestelde soldenperiodes in de kleding-, lederwaren- en schoenensector een sperperiode waarbij het verboden is prijsverminderingen aan te kondigen. (art. VI.26 – 29 WER)

Daarnaast was het oude strikte kader waaraan prijskortingen moesten voldoen losgelaten als resultaat van de Europese harmonisatie door de richtlijn 2005/29/EG. Prijskortingen en prijs aanduidingen mogen enkel de consument niet misleiden.

Net daar wringt het schoentje nu. Men stelde immers vast dat de consument wel vaak wordt misleid in verband met kortingen. Volgens cijfers van de Economische Inspectie[1] werd gedurende 2021 in bijna 25% van de uitgevoerde controles met betrekking tot de wettelijke vereisten van prijsaanduiding een inbreuk vastgesteld. Een opvallende vorm van fraude die werd vastgesteld is de praktijk waarbij ondernemingen net voorafgaand aan de soldenperiode een hogere prijsaanduiding hanteren, waardoor de kort daarna toegekende korting tijdens de soldenperiode slechts een gedeeltelijke en fictieve korting betreft en de consument dus misleid wordt.

Met de Europese Richtlijn (EU) 2019/2161, “wat betreft betere handhaving en modernisering van de regels voor consumentenbescherming in de Unie” (ofwel de ‘Omnibusrichtlijn’), en de voorgestelde omzetting naar Belgisch recht, wordt daarom de regeling inzake prijskortingen terug verscherpt. De richtlijn moest worden omgezet ten laatste tegen 28 november 2021 om van kracht te worden ten laatste op 28 mei 2022.

Vanaf de volgende soldenperiode zal dus een verplichte vermelding van een duidelijke referentieprijs gelden. De te vermelden referentieprijs is de laagste prijs door de onderneming aangeboden gedurende een periode van minimum dertig dagen voorafgaand aan de prijsvermindering (en dus ook de soldenperiode), waardoor de transparantie ten opzichte van de consument wordt vergroot en zo ook de mogelijkheid tot misleidende en frauduleuze praktijken wordt verkleind.

De Omnibusrichtlijn beoogt in één beweging wijzigingen door te voeren die betrekking hebben op het aanbieden van digitale diensten, de bescherming van het consumentenrecht (meer bepaald prijsaanduidingen en misleidende praktijken) en het herroepingsrecht. De ministerraad keurde reeds op 10 november 2021 het voorontwerp van deze richtlijn goed en maakte de tekst voor advies over aan de Raad van State. De omgezette regelgeving dient volgens de Omnibusrichtlijn ten laatste op 28 mei 2022 van kracht te worden, wat overeenkomt met de ambities van de Staatssecretaris om de referentieprijzen te hanteren, één maand voorafgaand aan de volgende soldenperiode.

Daarnaast voorziet de Omnibusrichtlijn voor de lidstaten nog een aantal mogelijkheden om de (digitale) consumentenwetgeving te verscherpen, die hierna kort, in afwachting van de definitieve Belgische tekst, worden overlopen:

• De lidstaten krijgen de mogelijkheid om overtredingen op het consumentenrecht strenger en doeltreffender te bestraffen door (administratieve) boetes te kunnen opleggen tot 4% van de jaaromzet van de ondernemingen in overtreding;
• De transparantieplicht bij het aanbieden van digitale diensten wordt uitgebreid. Zo wordt het verboden (betaalde) derde partijen in te zetten om (valse) beoordelingen te geven voor een product of dienst en moet gegarandeerd worden dat consumentenbeoordelingen slechts afkomstig kunnen zijn van consumenten die wel degelijk voor het product of dienst hebben betaald. De aanbieder moet ook duidelijk aangeven of alle consumentenbeoordelingen worden weergegeven en bijvoorbeeld niet alleen de positieve beoordelingen. Indien een product een bepaalde rankschikking behaalt bij het online opzoeken van dit product, maar deze rankschikking louter op basis betaalde advertentie werd bekomen, dient dit duidelijk te worden aangegeven. Het niet-respecteren hiervan wordt gekwalificeerd als een misleidende handelspraktijk;
• Het consumentenrecht moet een gelijkaardige bescherming bieden aan de consument die wordt geboden bij de aankoop van een product of een dienst tegen betaling, in het geval de consument het product of dienst ‘kosteloos’ wordt aangeboden, maar in ruil waardevolle informatie met betrekking tot zijn/haar persoonsgegevens afstaat;
• De termijn voor het herroepingsrecht bij deur-tot-deur verkopen of aankopen gedaan in het kader van een excursie georganiseerd door een onderneming, kan worden uitgebreid van 14 dagen tot 30 dagen na aankoop;

De omzetting van de Omnibusrichtlijn zal dus een aantal implicaties hebben op de manier waarop u (digitaal) de consument wilt bereiken, waarbij u voornamelijk bij aanvang van de volgende soldenperiode de nodige wijzigingen zult moeten doorvoeren.

Heeft u hierover vragen? Aarzel dan niet om het team handelsrecht van Racine te contacteren.

The post OMZETTING OMNIBUSRICHTLIJN: REFERENTIEPRIJZEN BIJ SOLDEN EN WIJZIGINGEN (DIGITALE) CONSUMENTENWETGEVING first appeared on Racine.

Zo werden destijds met de wet van 2 augustus 2002 belangrijke regels vastgelegd ter bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties. Die regels hebben betrekking op de interest en de schadevergoeding die een schuldenaar dient te betalen bij laattijdige betaling, maar viseren evengoed de maximale betaaltermijnen van facturen. Gezien die wet de omzetting vormt van een Europese richtlijn (Richtlijn 2000/35/EG, zoals herschikt bij Richtlijn 2011/7/EU) zijn gelijkaardige regels van toepassing in andere Europese lidstaten.

Wat de betaaltermijnen betreft, bepaalde de wet aanvankelijk louter dat voor zover partijen géén betaaltermijn hebben bedongen, elke betaling van een handelstransactie diende te gebeuren binnen een termijn van 30 dagen (vanaf één van de 3 aanvangspunten gespecifieerd in de wet). Indien de partijen daarentegen wél gebruik maakten van hun contractuele vrijheid en een langere betaaltermijn overeenkwamen, was dit principieel geldig. In dat geval beschikt de rechter wel over de mogelijkheid om contractuele bedingen in verband met betaaltermijnen te herzien, indien die een kennelijke onbillijkheid jegens de schuldeiser behelzen.

De contractuele vrijheid blijkt in de praktijk echter soms een illusie te zijn, in de mate dat economisch sterkere ondernemingen bij hun leveranciers vaak lange betaaltermijnen opleggen tegen de wil van de leveranciers. Het meest gekende voorbeeld betreft wellicht AB INBEV die in 2009 besloot om een betaaltermijn van 120 dagen op te leggen aan al haar leveranciers. Op die wijze liet de biergigant haar werkkapitaal in belangrijke mate meefinancieren door haar leveranciers, veelal KMO’s. Werkgeversorganisaties zoals UNIZO gaven in het verleden dan ook aan dat de wet soms precies het pad effende naar excessen, zie bijvoorbeeld: UNIZO n.a.v AB InBev: Wet betalingsachterstand herbekijken | UNIZO.

Vorig jaar greep de wetgever derhalve in door in de wet van 2 augustus 2002 toe te voegen dat géén langere betaaltermijn kan worden overeengekomen van meer dan zestig dagen, indien de schuldeiser (leverancier) een KMO is én de schuldenaar geen KMO. In de praktijk zochten economisch sterkere partijen vaak naar “achterpoortjes” waardoor de vervaldatum van de factuur toch op méér dan 60 dagen uitkwam. Bijvoorbeeld door:

• te bedingen dat de betaaltermijn pas aanvang zal nemen na een verificatieperiode, d.w.z. een termijn voor aanvaarding of controle van de factuur, ter verificatie van de conformiteit van de geleverde goederen of diensten met de overeenkomst. Aangezien een dergelijke verificatietermijn in sommige sectoren beantwoordt aan een gerechtvaardigde economische behoefte, wordt dit door de wet van 2 augustus 2002 ook toegelaten, met dien verstande dat de termijn beperkt wordt tot 30 dagen wanneer de schuldenaar een KMO is.
• te bedingen dat de factuur pas na een bepaalde termijn kan worden opgemaakt of na een bepaalde termijn vermoed wordt ontvangen te zijn, ogenblik waarop de betaaltermijn aanvang neemt
• te talmen met het overmaken van de gegevens die de leverancier nodig heeft om te kunnen factureren. Zo is het bij vele multinationals een gevestigde praktijk dat elke factuur een bestelnummer (PO-number) van de klant dient te bevatten, opdat de factuur wordt betaald. Zolang dat bestelnummer niet wordt doorgestuurd, kan de leverancier ook niet factureren.

Op 14 augustus 2021 werd een nieuwe wetswijziging goedgekeurd die in werking zal treden op 01 februari 2022. In de Parlementaire Voorbereiding wordt aangegeven dat het wetsvoorstel beoogt “de wet verder te verstrengen en de achterpoortjes om de wet te omzeilen, te sluiten”.

Met name wordt een principiële regel ingevoerd dat de maximale betaaltermijn die contractueel kan worden overeengekomen, steeds 60 dagen bedraagt, ongeacht de vraag of de schuldeiser en de schuldenaar al dan niet een KMO zijn. Voortaan zullen langere betaaltermijnen enkel nog mogelijk zijn voor specifieke sectoren die zullen worden opgenomen in een Koninklijk Besluit, na advies van de Hoge Raad voor de Zelfstandigen en de KMO’s. Het is momenteel nog wachten op dat advies (zie Adviezen | HRZKMO – Hoge Raad voor de Zelfstandigen en de KMO (fgov.be)) en dus ook de uitwerking van het Koninklijk Besluit.

In sommige sectoren zijn langere betaaltermijnen uiteraard volkomen gebruikelijk en economisch gerechtvaardigd. Dit betreft in het bijzonder sectoren waar een distributieketen bestaat met meerdere economische actoren en de doorverkoper vaak pas zijn leverancier dient te betalen nadat hij de goederen heeft kunnen verkopen aan de eindklant. Te denken valt bijvoorbeeld aan diamanthandelaars, autoverkopers, distributeurs van zware bouwmachines, etc. In die sectoren is het volkomen gebruikelijk dat een economisch sterkere leverancier lange betaaltermijnen en dus indirect krediet toestaat ter financiering van de stock van de doorverkoper, gezien de waarde van de betreffende goederen.

In de Wet van 14.08.2021 worden ook de andere “achterpoortjes” gesloten doordat wordt voorzien dat:

• indien een verificatietermijn voortaan integraal deel dient uit te maken van de betalingstermijn
• de ontvangstdatum van de factuur niet bij contractuele overeenkomst mag worden vastgelegd
• uiterlijk op het moment van ontvangst van de goederen of prestatie van de diensten, de schuldenaar de schuldeiser van alle informatie dient te voorzien die nodig is voor het uitreiken van de factuur

Indien geen betaaltermijn is overeengekomen, blijft de principiële 30-dagen regel gelden voor de betaling van de facturen. Ook beschikt de rechter nog steeds over de mogelijkheid om contractuele bedingen in verband met betaaltermijnen te herzien, indien die een kennelijke onbillijkheid jegens de schuldeiser behelzen.

Een belangrijke kanttekening bij dit alles betreft dat vanuit praktisch oogpunt, de leverancier vaak weinig kan ondernemen wanneer bepaalde klanten de facto handelen in strijd met de wet door bijvoorbeeld standaard facturen pas te betalen na 120 dagen. Dagvaarden voor de bevoegde rechter nadat de factuur op vervaldatum is gekomen conform de wettelijk toegelaten termijnen, heeft dan uiteraard weinig zin. Een rechtbank zal immers zelden sneller uitspraak kunnen doen. Bovendien zal de leverancier terughoudend zijn om dit te toen vanuit commercieel oogpunt, doch eveneens vanuit financieel oogpunt aangezien de kosten/baten analyse vaak negatief zal zijn.

Een efficiëntere tool waarin de wet voorziet betreft een stakingsvordering die kan worden ingesteld voor de voorzitter van de bevoegde rechtbank, die het bestaan kan vaststellen en de staking kan bevelen van het gebruik van contractuele bedingen of praktijken die een kennelijke onbillijkheid behelzen. De voorzitter kan bovendien bevelen dat het vonnis of de samenvatting ervan in kranten of op enige andere wijze wordt bekendgemaakt. Een dergelijke stakingsvordering kan als het ware een collectief karakter krijgen gezien:

• ze kan worden ingesteld door (i) elke belanghebbende, (ii) door de minister of ministers die voor de betrokken aangelegenheid bevoegd zijn, maar (iii) ook door elke beroepsregulerende overheid of een beroepsvereniging of een interprofessionele vereniging met rechtspersoonlijkheid, voor zover dit kadert in de verdediging van hun statutair omschreven collectieve belangen.
• ze kan worden ingesteld tegen (i) een individuele onderneming, (ii) verscheidene ondernemingen uit dezelfde economische sector of (iii) tegen hun professionele verenigingen of interprofessionele verenigingen die het gebruik aanbevelen van algemene contractuele bedingen of praktijken in strijd met de wet.

Hoewel in de praktijk slechts zelden dergelijke vorderingen worden ingesteld, gaat van de bepaling wel een groot ontradingseffect gezien de reputatieschade die een stakingsvordering kan veroorzaken.

The post Vanaf februari 2022 principieel verbod op betaaltermijnen van méér dan 60 dagen voor facturen in handelstransacties first appeared on Racine.

Racine Brussels is proud to again be recommended as a leading firm in the following practice areas in this year’s Legal 500 EMEA guide:

• Corporate, Commercial and M&A
• Insolvency and Restructuring

This is what Legal 500 says about us in their 2021 guide:

Corporate, Commercial and M&A

Anthony Van der Hauwaert heads up the corporate and transactional team, while retail sector expert Stijn Claeys leads the commercial group.

The firm advises publicly listed and private companies on a wide range of transactional and advisory matters, including domestic and cross-border M&A, group restructurings, share capital transactions, shareholder agreements, corporate governance and director liability.

Commercial work includes advice on franchising, advertising, supply agreements and consumer protection. Claeys has particular expertise in distribution law issues.

Testimonials

‘Hands-on team with smooth negotiators.‘

‘Stijn Claeys is partner at the commercial department. His strength is that he thinks along with the client, he understands the business very quickly, goes straight to the core of the problem, does not turn around the issue, tries to find practical solutions with ear for commercial arguments (if any), but he does not avoid tricky discussions and he is witty.‘

‘Always accessible, they think also out of the box, ready to go with you until the end of the process (dedicated).‘

‘I work with Anthony Van der Hauwaert. He is very knowledgeable and friendly. He understands the need very quickly and responds to it very well and quickly.‘

‘Stijn Vanschoubroek was our single point of contact, coordinating from his side with his colleagues internally. It sounds easy, but to keep communication clear & transparent seems to be a big issue in more complex situations for many companies.‘

‘The team is very professional and discrete. Always available for helping you out.‘

‘Pragmatic, cost-efficient and client-focused approach.‘

‘Racine has a great corporate team with lots of international experience and credentials. They understand complex global deals and work smoothly together with other lawyers from other jurisdictions.‘

Insolvency and Restructuring

At Racine, the focus is primarily on insolvency and restructuring-related litigation, with practice co-heads Joan Dubaere and Stijn Vanschoubroek often appointed as trustees and liquidators in various domestic proceedings. The team’s client roster includes both debtors and lenders, and it has a further ability to handle distressed M&A-related matters.

Counsel Rubben Lindemans is another key name; he specialises in reorganisation proceedings and enforcement. Rubben  has been recommended as a “rising star” in Insolvency and Restructuring.

The post Racine recommended in the Legal 500 Emea 2021 Guide first appeared on Racine.